TCMB Başkanı Fatih Karahan, jeopolitik gelişmelerin ve enerji fiyatlarındaki artışın enflasyonu etkilediğini ancak dezenflasyon hedeflerinden sapmayacaklarını açıkladı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, jeopolitik gelişmelerin küresel ekonomideki belirsizliği artırdığını ve enerji fiyatlarındaki yükselişin Türkiye’nin enflasyon görünümünü olumsuz etkilediğini bildirdi. Karahan, Nisan ayı enflasyon verilerinde savaşın etkilerinin net bir şekilde görüldüğünü ve enerji kaynaklı baskıların kısa vadede süreceğini kaydetti. Ancak, TCMB’nin fiyat istikrarını sağlama konusundaki kararlılığının dezenflasyon sürecini etkileyen bu duruma rağmen değişmediğini vurguladı.
Karahan, sıkı para politikası duruşunun, jeopolitik gelişmeler ve enerji fiyatlarındaki artışlar nedeniyle nisanda gözlenen enflasyondaki bozulmanın orta vadeli görünümü bozmasına izin vermeyeceğini ifade etti. Özellikle ham petrol ve doğal gaz fiyatlarının savaş öncesi seviyelerinin üzerinde seyrettiğini, endüstriyel metal ve tarımsal emtia fiyatlarında da artışlar yaşandığını aktardı. Bu durumun enerji ithalatçısı ülkeler üzerindeki maliyet baskısını artırdığını belirtti.
Nisan ayında yıllık enflasyonun yüzde 32,4 olarak gerçekleştiğini açıklayan Karahan, küresel gelişmelerin yurt içi enflasyon rakamlarına yansıdığını söyledi. Mayıs 2024 zirvesine kıyasla dezenflasyonda önemli mesafe katedilse de enflasyonun yüksek seyrettiğini belirtti. Enerji, gıda ve giyim fiyatlarındaki artışların Nisan ayı enflasyonunu piyasa beklentilerinin üzerinde etkilediğini dile getirdi.
TCMB Başkanı, yılın ilk dört ayında temel mal ve hizmet gruplarında dezenflasyon eğiliminin yavaşlayarak devam ettiğini kaydetti. Gıda ve enerji gruplarının enflasyonu yukarı yönlü etkileyen ana kalemler olduğunu, ilk çeyrekteki olumsuz hava koşullarının gıda fiyatları üzerinde baskı oluşturduğunu, mart ve nisanda jeopolitik gelişmelere bağlı olarak enerji fiyatlarında belirgin artışlar görüldüğünü anlattı. Akaryakıt fiyatlarındaki gelişmelerin ulaştırma hizmetlerindeki fiyat artışlarını güçlü seyrettiğini ekledi.
Karahan, cari işlemler açığının ilk çeyrek itibarıyla tarihsel ortalamaların altında olduğunu ve belirgin bir iyileşme sağlandığını belirtti. Yükselen enerji fiyatlarının enerji ithalatı kanalıyla cari denge üzerindeki baskıyı artırdığını, ancak gerileyen altın ithalatının pozitif katkı sağladığını ifade etti. 2026 yılında cari açığın milli gelire oranının tarihsel ortalamasının altında kalmaya devam edeceğini öngördüklerini açıkladı. Türkiye’nin kronik cari açık sorununun çözümü için yurt içi tasarrufların artırılması ve finansal sistemin derinleştirilmesinin önemine değindi.
Bu noktada katılım finans sektörünü makroekonomik istikrar için önemli bir bileşen olarak değerlendiren Karahan, sektörün finansal kapsayıcılığı artırarak ve tasarruf tabanını genişleterek finansal sistemin derinleşmesine katkı sunduğunu vurguladı. Finansal sistemin farklı kesimlere erişimini artırmasının para politikası aktarım mekanizmasının etkinliği açısından da önem taşıdığını belirtti. TCMB’nin katılım finansın Türkiye finansal sistemi içerisindeki gelişimini ve güçlenmesini önemsediğini ifade etti.
Katılım finans sektörünün son 15 yılda hızlı bir büyüme gösterdiğini ve bankacılık sektörü içindeki payının yüzde 4,6’dan yüzde 9,5’e yükseldiğini belirten Karahan, halihazırda 10 katılım bankasının faaliyet gösterdiğini ve sektöre yeni girişlerin gündemde olduğunu kaydetti. Teknolojik yeniliklerin ve dijitalleşmenin de sektörün gelişimini desteklediğini, bu büyüme temposunun katılım finansa olan talebi gösterdiğini dile getirdi. Yeni kuruluşların sektörde rekabet koşullarını iyileştirdiğini ekledi.
Karahan, katılım bankacılığının risklere karşı dayanıklı bir yapı sergilediğini, yüksek sermaye yeterliliği, güçlü aktif kalitesi ve karlılık performansının finansal istikrara katkı sunduğunu vurguladı. Mart ayı itibarıyla katılım bankalarının ilgili göstergelerde sektörden olumlu ayrıştığını belirtti. Sektörün finansal tasarruf araçlarını çeşitlendirerek ve finansal kapsayıcılığı artırarak piyasaların gelişimine katkı verdiğini, finansman imkanlarının ağırlıklı olarak KOBİ’lere sunulduğunu ifade etti.
TCMB’nin katılım bankalarına yönelik düzenlemelerinden bahseden Karahan, likidite araçlarını ve makroihtiyati çerçevelerini sürekli güncellediklerini söyledi. Katılım finansın iş modelindeki farklılıkları dikkate alarak farklılaştırmalar yaptıklarını veya alternatif araçlar uygulamaya koyarak sektörün gelişimini desteklediklerini belirtti. 2010 yılından bu yana kademeli olarak yapılan düzenlemelerle katılım finans kuruluşlarının açık piyasa işlemlerine diğer bankalarla eşit koşullarda erişimlerinin sağlandığını aktardı.
Artan likidite fazlası nedeniyle sterilizasyon çeşitliliğinin önem kazandığını ifade eden Karahan, konvansiyonel bankalar için depo ihalelerini kullandıklarını, katılım finans sektörüne yönelik ise alternatif araçlar geliştirdiklerini bildirdi. Borsa İstanbul Taahhütlü İşlemler Piyasası’nda katılım esaslı repo ve ters repo işlemlerine başladıklarını, ayrıca TL karşılığında döviz alımına dayanan ters swap ihalelerini de devreye aldıklarını belirtti. Bu araçlarla katılım finans ilkelerine uyumlu likidite yönetimi sağladıklarını vurguladı.
Karahan, Türk Lirası Gecelik Katılım Referans Getiri Oranı endeksinin katılım finans ekosisteminde yeni ürün gelişimine katkı sunmasını beklediklerini söyledi. Katılım finans kuruluşları üzerinden kullandırılan ihracat reeskont finansmanının ihracatçıların TCMB kaynaklarına erişimini artırdığını, Temmuz 2025’te başlayan kullandırımların Nisan ayı itibarıyla günlük 176 milyon liraya ulaştığını aktardı. Bu sayede TCMB’nin katılım finans müşterisi olan ihracatçıları desteklediğini belirtti.
Katılım finans kuruluşlarının rekabet gücünün arttığını, mevduat kar payı oranlarının bankacılık sektörünün mevduat faizlerine yakınsadığını dile getiren Karahan, likidite yönetimi ve iş modeli farklılıklarından kaynaklanan getiri farklarındaki ayrışmanın daraldığını bildirdi. Katılım finansın artan rekabet gücünün kredi büyüme oranlarına da yansıdığını belirterek, 2024 Nisan’da mevduat bankalarının 17 puan gerisinde olan 3 aylık yıllıklandırılmış kredi büyümesinin 2026 Nisan’da 4 puan üzerine yükseldiğini açıkladı. Karahan, dezenflasyon süreciyle makrofinansal istikrarın güçlenmesinden katılım bankacılığının da faydalandığını ekledi.
Türkiye’nin yüksek büyüme potansiyeline ve düşük borçluluk düzeyine sahip olduğunu, makrofinansal istikrarının iyileştiğini ifade eden Karahan, dezenflasyon sürecinin başarıya ulaşmasıyla finans sektörünün ekonomiye artan bir katkı sunacağını öngördüklerini belirtti. Katılım finansın bu süreçte finansal derinleşme ve daha geniş kesimleri kapsama açısından kritik öneme sahip olduğunu değerlendirdiklerini vurguladı. TCMB’nin katılım finans kuruluşlarının sektörün geri kalanı ile eşit düzeyde rekabet etmesini sağlayacak şartları oluşturmaya çalıştığını ve paydaşlarla düzenli olarak bir araya gelerek önerilerini takip ettiklerini kaydetti.
Yorum Yap