İklim krizi kum ve toz fırtınalarını tetikliyor. Dünya Sağlık Örgütü ve uzmanlar, 3.8 milyar insanın risk altında olduğunu, sağlık sorunlarının arttığını belirtiyor.
İklim kriziyle artan kum ve toz fırtınaları, küresel çapta ciddi sağlık sorunlarına yol açıyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Doğu Akdeniz ve diğer bölgelerde bu fırtınaların sıklığında, süresinde ve yoğunluğunda gözle görülür bir artış olduğunu belirtiyor. İklim değişikliği, çölleşmeyi tetikleyerek fırtınaların yayılımını ve sıklığını artırıyor.
Kum ve toz fırtınaları, havadaki partikül madde konsantrasyonunu yükselterek hava kirliliğine doğrudan katkı sağlıyor. Küresel ölçekte yaklaşık 330 milyon insan, rüzgarla taşınan ve binlerce kilometre uzağa ulaşabilen bu partiküllere her gün maruz kalıyor.
Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden Prof. Dr. Murat Türkeş, bu fırtınaların iklim değişikliğiyle doğrudan bağlantılı olduğunu vurguluyor. Türkeş, kuvvetli rüzgarların kurak ve yarı kurak bölgelerdeki çökel malzemeyi atmosfere taşımasıyla oluşan kum ve toz fırtınalarının iklim, hava kalitesi, ekosistemler, insan sağlığı, tarım ve ulaşım gibi birçok alanı olumsuz etkilediğini belirtiyor.
Sahra, Gobi, Orta Doğu ve Arap çöllerinin en önemli toz kaynakları olduğunu belirten Türkeş, iklim değişikliğinin bu bölgelerdeki kuraklığı artırarak fırtınaların sıklığını, süresini ve şiddetini artırdığını ifade ediyor. Bu durum, Akdeniz, Güney Avrupa ve Türkiye gibi bölgeleri daha fazla etkileme potansiyeli taşıyor.
Türkeş, küresel toz salımlarının yaklaşık %25’inin insan kaynaklı olduğunu, ancak iklim değişikliğiyle birlikte basınç ve rüzgar sistemlerinin değişmesinin, bu fırtınaların Akdeniz ve Türkiye gibi bölgeleri daha sık etkilemesine neden olabileceğini kaydediyor. Gözlemler, Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Güneybatı Asya’da bu fırtınaların sıklığında ve şiddetinde artış olduğunu gösteriyor.
Fırtınaların yağış ve su kaynaklarını da etkilediğini belirten Türkeş, tarımsal üretimi ve rekolteyi düşürebileceği uyarısında bulunuyor. Türkeş, iklim değişikliğiyle mücadele, yeşil kuşak oluşturma ve yağmur suyu hasadı gibi uygulamaların önemine dikkat çekiyor.
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı’ndan Prof. Dr. Muzaffer Onur Turan, kum ve toz fırtınalarının ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğunu belirtiyor. Fırtınalarla taşınan partiküllerin solunum yoluyla akciğerlere ve kana karışarak sistemik etkilere yol açabildiğini söylüyor.
PM10 partiküllerinin üst solunum yollarında tutulurken, 2,5 mikrometreden küçük partiküllerin akciğerlerin derinliklerine ulaştığını belirten Turan, bu durumun solunum, kalp ve damar hastalıklarında artışa neden olduğunu vurguluyor. Fırtınalar, zatürre, kalp krizi, inme, göz yanması, burun kanaması, boğaz kuruluğu ve menenjit gibi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Turan, mevcut astım ve KOAH hastalarında ani atakları tetikleyebildiğini ve bu rahatsızlıklara bağlı acil başvurular ile ölümlerin arttığını belirtiyor. Bebekler, çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı olanların bu riskten daha fazla etkilendiğini ekliyor.
Toz fırtınası uyarıları sırasında dışarı çıkılmaması, pencerelerin kapalı tutulması ve N95 veya FFP2 tipi maskeler kullanılması gerektiğini söyleyen Turan, bol su tüketiminin solunum yollarının nemli kalmasına yardımcı olduğunu ifade ediyor.
Yorum Yap