Türkiye’nin zeytinyağı üretimi son hasat döneminde yüzde 92 artarak küresel piyasada önemli bir oyuncu haline geldi. Fiyatlarda 2026’da denge bekleniyor.
Uluslararası Zeytin Konseyi (IOC) verilerine göre, Türkiye 2022-2023 hasat yılında zeytinyağı üretimini yüzde 92 oranında artırarak küresel piyasada dikkat çekti. Konsey, artan arzın etkisiyle zeytinyağı fiyatlarında 2026 yılına kadar bir miktar istikrar beklediğini açıkladı.
Küresel zeytinyağı üretimi, 2022 yazındaki aşırı sıcak hava dalgaları nedeniyle 2022-2023 sezonunda yüzde 19 düşüşle 2 milyon 760 bin tona geriledi. İspanya’da yüzde 55, Fas’ta yüzde 44 ve Portekiz’de yüzde 39 oranında üretim azalışları yaşandı.
Bu düşüşlere rağmen Doğu Akdeniz ülkeleri iklimsel etkilerden daha az etkilendi. Yunanistan yüzde 49, Türkiye ise yüzde 92 oranında üretim artışı kaydetti. Bu durum, küresel arz dengesinde bölgesel farklılıkların önemini ortaya koydu.
IOC yetkilileri, arzın toparlanmasıyla birlikte fiyatlar üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşacağını öngörüyor. Ancak iklim değişkenliği, artan üretim maliyetleri ve güçlü küresel talep gibi yapısal faktörler nedeniyle fiyatların geçmişteki düşük seviyelere dönmesi beklenmiyor.
Konseyin geçici verilerine göre, 2024-2025 hasat yılında küresel üretimin 3 milyon 572 bin ton ile tarihsel bir zirveye ulaşması bekleniyor. 2025-2026 sezonu için ise 3 milyon 440 bin ton üretim tahmini yapıldı. Artan arz ortamında fiyatlar 100 kilogram başına yaklaşık 430 avro seviyelerine geriledi.
İklim kaynaklı aksaklıkların giderek kalıcı ve öngörülemez hale gelmesi, üretim dalgalanmalarını artırıyor. Üreticiler sulama yatırımları ve dayanıklı zeytin çeşitleri geliştirerek bu duruma uyum sağlamaya çalışıyor. Ancak bu süreç zaman alırken kısa vadede riskleri ortadan kaldırmıyor.
Üretim kalıplarındaki değişim ve artan küresel talep, yeni ülkelerin zeytinyağı piyasasında daha belirgin rol üstlenmesine yol açıyor. İspanya, İtalya ve Yunanistan gibi geleneksel üreticiler konumlarını korurken, Türkiye ve Tunus gibi ülkeler üretimlerini artırarak küresel ticarette öne çıkıyor.
Türkiye, üretim ve ihracattaki artışla küresel pazarda rekabetçi bir tedarikçi olarak dikkat çekiyor. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri’ne yapılan zeytinyağı ithalatında İspanya ve İtalya’yı Tunus ve Türkiye takip ediyor. Son sezonlarda Türkiye’den yapılan ithalatın artması, ülkenin yükselen rolünü gösteriyor.
Yorum Yap